Hangi Hastalıklar Askerlikten Muaf Eder? 2026 Askerlik Muafiyeti ve Sağlık Şartları
Askerlik muayenesinde en çok merak edilen konulardan biri, hangi hastalıkların askerlikten muafiyet sağladığıdır. Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır: Bir hastalığın adının bulunması tek başına “askerliğe elverişli değildir” kararı verilmesi için yeterli olmayabilir.
Aynı hastalığın hafif ve kontrol altında olan şekli ile kalıcı organ hasarı, ciddi işlev kaybı veya hareket kısıtlılığı oluşturan şekli farklı değerlendirilebilir.
Askerlik sağlık değerlendirmesinde hastalığın tanısı kadar hastalığın şiddeti, tetkik sonuçları, tedaviye verdiği yanıt, kalıcı olup olmadığı ve kişinin günlük yaşam ile görev yapabilme kapasitesine etkisi dikkate alınır.
Bu nedenle kesin karar, yetkili sağlık kuruluşu ve sağlık kurulu tarafından verilir.
Askerlik Muayenesinde A, B, C ve D Dilimleri Ne Anlama Gelir?
Sağlık değerlendirmesinde hastalıklar farklı dilimlerde ele alınır.
A dilimi, sağlık sorunu bulunmasına rağmen kişinin askerliğe elverişli kabul edildiği durumları ifade eder.
B ve D dilimleri, normal askerlik yükümlüsü açısından “Askerliğe Elverişli Değildir” sonucuna yol açan ve muafiyet kapsamında değerlendirilen durumları içerir.
C dilimi ise hastalığın tedavisi, iyileşmesi veya takibi devam ettiği için geçici erteleme uygulanabilen durumları ifade eder.
Halk arasında kullanılan “süreli muafiyet” ifadesi bu nedenle her zaman doğru değildir. Geçici durumlarda genellikle Ertesi Yıla Bırakma veya Sevk Geciktirmesi kararı verilir. Hastalığın kalıcı olduğunun anlaşılması durumunda sağlık kurulu kesin karar verebilir.
Göz Hastalıkları Askerlikten Muaf Eder mi?
Göz hastalıklarında yalnızca gözlük numarasına bakılmaz. Gözlükle düzeltildikten sonra kalan görme düzeyi, iki göz arasındaki fark, görme alanı ve gözde kalıcı yapısal hasar bulunup bulunmadığı önemlidir.
Bir gözün görmemesi veya alınmış olması, iki gözde ileri görme kaybı, belirli düzeyleri aşan miyopi, hipermetropi ve astigmatizma, ileri görme alanı kaybı, kalıcı göz kası felçleri, ciddi retina hastalıkları, bazı kornea nakilleri, ileri glokom, retina dekolmanı sonrası kalıcı kayıp ve tam renk körlüğü muafiyet kapsamında değerlendirilebilen durumlardandır.
Dosyada iki gözde de 7–11 diyoptri arasındaki yüksek miyopi veya hipermetropinin B, 11 diyoptri ve üzerindeki seviyelerin ise D diliminde düzenlendiği belirtilmektedir.
Bununla birlikte sıradan gözlük kullanımı, hafif şaşılık veya yalnızca kırmızı-yeşil renk görme bozukluğu otomatik olarak askerlikten muafiyet anlamına gelmez.
Epilepsi ve Nörolojik Hastalıklar
Beyin, omurilik ve sinir sistemi hastalıklarında kalıcı işlev kaybı önemli bir ölçüttür.
Beyin ve omurilik tümörleri, beyin anevrizmaları, arteriovenöz malformasyonlar, belirti veren araknoid kistler, hidrosefali, siringomiyeli, kalıcı sinir hasarları, bazı kas-sinir hastalıkları ve ağır kafa travması sonrasında oluşan kalıcı beyin hasarı askerlik açısından değerlendirmeye alınabilir.
Epilepside yalnızca kişinin nöbet geçirdiğini belirtmesi yeterli değildir. Nöbetin uzman hekim tarafından değerlendirilmesi, video kaydı, epilepsiye özgü EEG bulguları veya kesin tanıyı destekleyen düzenli takip ve tedavi kayıtları önem taşır.
İlaca dirençli epilepsi daha ağır şekilde değerlendirilir.
Her bayılma, baş ağrısı veya EEG farklılığı epilepsi nedeniyle askerlikten muafiyet anlamına gelmez.
Psikiyatrik Hastalıklar Askerlikten Muafiyet Sağlar mı?
Psikiyatrik hastalıklarda tanının doğrulanması, hastalığın tekrarlayıcı veya kronik olması, tedaviye yanıt ve kişinin işlevselliği dikkate alınır.
Psikotik bozukluklar, şizofreni, bipolar bozukluk, tekrarlayan veya tedaviye dirençli ağır depresif bozukluklar, belirgin işlev kaybına yol açan anksiyete ve obsesif kompulsif bozukluklar, kronik travma ve stres bozuklukları, ağır kişilik bozuklukları, bazı madde kullanım bozuklukları, zihinsel yetersizlik, ağır ve tedaviye rağmen düzelmeyen dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, belirgin işlev kaybı oluşturan otizm spektrum bozuklukları ve bazı ciddi uyku bozuklukları askerlik açısından değerlendirmeye konu olabilir.
Psikiyatriye gitmiş olmak veya antidepresan kullanmak tek başına askerlikten muafiyet nedeni değildir.
İşitme Kaybı ve Kulak Hastalıkları
İşitme değerlendirmesinde her iki kulağın işitme kaybı düzeyi ve objektif test sonuçları dikkate alınır.
Dosyada iki kulakta konuşma frekanslarındaki ortalama işitme kaybının 40–65 dB arasında olması B, 65 dB ve üzerinde olması ise D kapsamında düzenlenmiştir.
Tek veya çift taraflı ileri işitme kaybı, kronik orta kulak hastalıkları, otoskleroz, bazı iç kulak hastalıkları, radikal mastoidektomi ameliyatları ve objektif testlerle doğrulanmış kalıcı denge sistemi hastalıkları askerlikten muafiyet açısından değerlendirilebilir.
Burun, Boğaz, Gırtlak ve Ses Hastalıkları
Tedaviyle giderilemeyen ve nefes almayı veya konuşmayı ciddi biçimde bozan burun deformiteleri, ağır sinüs hastalıkları, bazı tümörler, gırtlak veya soluk borusu darlıkları, kalıcı ses teli felçleri, gırtlağın kısmen veya tamamen alınması, sürekli trakeal kanül gerektiren durumlar ve gırtlak-soluk borusu kanserleri askerlik açısından önemli kabul edilir.
Kalıcı ses teli felci gibi bazı durumlarda belirli bir tedavi ve takip süresi aranabilir.
Çene, Ağız, Yüz ve Diş Problemleri
Bir veya birkaç dişin eksikliği, sıradan diş çürüğü veya hafif çapraşıklık tek başına askerlikten muafiyet sağlamaz.
Buna karşılık çenenin ciddi derecede açılmasını engelleyen durumlar, tedavi edilemeyen çene kilitlenmesi, ileri çene deformiteleri, ameliyatla düzeltilemeyen damak yarıkları, çiğneme ve yutmayı ciddi biçimde bozan ağız içi hastalıklar ve bazı ileri tam dişsizlik durumları değerlendirmeye alınabilir.
Cilt Hastalıkları
Yaygın ve tedaviye dirençli sedef hastalığı, pemfigus ve pemfigoid, ağır iktiyozis, yürümeyi veya el kullanımını bozan keratoderma, yaygın alopesi, bazı ağır deri tümörleri, kseroderma pigmentozum, geniş deri ülserleri ve önemli organ tutulumu yapan Behçet hastalığı askerlik açısından muafiyet kapsamında değerlendirilebilen hastalıklardandır.
Sınırlı vitiligo, hafif egzama, hafif ürtiker veya yalnızca hafif deri bulguları otomatik muafiyet oluşturmaz.
Kilo Nedeniyle Askerlikten Muafiyet
Kilo değerlendirmesinde yalnızca vücut kitle indeksi veya kişinin toplam kilosu kullanılmaz. Yönetmelikte boya göre belirlenen ağırlık çizelgesi esas alınır.
Dosyaya göre boya göre üst sınırın 31–40 kilogram üzerinde olan yükümlülerde, gerekli takip ve erteleme şartlarından sonra B dilimi gündeme gelebilir. Üst sınırın 41 kilogram veya daha fazla aşılması daha ağır grupta değerlendirilir.
Aşırı zayıflıkta da kişinin boya göre belirlenen alt sınırdan ne kadar düşük olduğu ve takip süreci dikkate alınır.
Bu nedenle “100 kiloyu geçen askerlikten muaf olur” veya “şu kilonun üzerindeki herkes askere alınmaz” gibi genellemeler doğru değildir.
Kan Hastalıkları ve Kanserler
Akut ve kronik lösemiler, lenfomalar, kemik iliği nakli, bazı kemik iliği hastalıkları, kronik ITP, pansitopeni, belirli kalıtsal hemoglobin hastalıkları ve tedaviyle düzelmeyen ciddi kan hastalıkları muafiyet kapsamında değerlendirilebilir.
Basit kansızlık, hafif trombosit düşüklüğü veya belirtisiz talasemi taşıyıcılığı tek başına otomatik muafiyet nedeni değildir.
Romatizma, Lupus, FMF ve Bağ Dokusu Hastalıkları
Aktif ankilozan spondilit, romatoid artrit, psöriatik artrit, bazı kronik kristal artritleri, kalıcı kas-iskelet hasarı bırakan romatizmal hastalıklar, organ tutulumu bulunan lupus ve diğer otoimmün bağ dokusu hastalıkları, sistemik vaskülitler, Ehlers-Danlos ve Marfan gibi bazı doğuştan bağ dokusu hastalıkları değerlendirmeye alınabilir.
Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF) dosyada ayrıca düzenlenmiştir. Resmî sağlık kuruluşunun sağlık kurulu raporuyla doğrulanmış komplikasyonsuz FMF de B kapsamında belirtilmektedir.
Diyabet, Tiroid ve Metabolizma Hastalıkları
Kesin tanı konmuş diyabet, komplikasyon bulunmasa ve hastalık kontrol altında olsa dahi dosyada B diliminde yer almaktadır. Organ hasarı oluşturan diyabet ise daha ağır değerlendirilir.
Kontrol edilemeyen hipoglisemi, kalıcı ve işlev kaybı oluşturan bazı tiroid hastalıkları, altı aydan uzun süre kontrol altına alınamayan tirotoksikoz, depo hastalıkları, bazı kalıtsal metabolizma bozuklukları ve diabetes insipidus da değerlendirme kapsamındadır.
İnsülin direnci, gizli şeker veya tek seferlik yüksek kan şekeri değeri kesin diyabet tanısı ile aynı değildir.
Kalp Hastalıkları ve Hipertansiyon
Kalıcı hipertansiyon, organ hasarı yapan hipertansiyon, WPW sendromu, önemli ritim ve ileti bozuklukları, bazı kalp kapak hastalıkları, kalp pili veya ICD bulunması, kardiyomiyopatiler, kalp yetmezliği, önemli pulmoner hipertansiyon, doğuştan ciddi kalp hastalıkları, kalp nakli ve koroner arter hastalığı askerlik açısından değerlendirilir.
Dosyada koroner damarda yüzde 50 veya daha fazla darlık ile bypass veya girişimsel tedavi uygulanmış koroner arter hastalıkları da muafiyet kapsamında yer almaktadır.
Tek sefer yüksek çıkan tansiyon, basit çarpıntı veya işlev bozmayan minimal kapak kaçağı otomatik muafiyet sağlamaz.
Böbrek Hastalıkları
Biyopsiyle kanıtlanmış glomerülonefrit, kronik ve tedaviye dirençli böbrek iltihapları, nefrotik sendrom, ileri böbrek fonksiyon bozukluğu, böbrek nakli ve sürekli tedavi gerektiren bazı elektrolit bozuklukları muafiyet kapsamında değerlendirilebilir.
Tek bir kreatinin veya eGFR ölçümü, tek başına bu hastalıkların tanısını veya askerlik muafiyetini belirlemez.
Mide, Bağırsak, Çölyak, Crohn ve Ülseratif Kolit
Komplikasyonlu akalazya, tedaviye dirençli ileri reflü, yemek borusu darlıkları, belirli mide ve bağırsak ameliyatları, emilim bozuklukları, çölyak hastalığı, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit askerlik açısından özel olarak değerlendirilen durumlardandır.
Dosyada Crohn hastalığı ile ülseratif kolitin komplikasyonsuz ve baskılanmış dönemlerinin de B kapsamında bulunduğu belirtilmektedir.
Kalıcı ileostomi veya kolostomi, bağırsakların önemli bölümünün çıkarılması ve sindirim kanalının kötü huylu tümörleri de muafiyet kapsamında değerlendirilebilir.
Basit gastrit, hafif reflü veya irritabl bağırsak sendromu tek başına bu kapsama girmez.
Karaciğer, Safra Yolları ve Pankreas Hastalıkları
Kronik hepatit, belirli ağır steatohepatit tabloları, siroz, portal hipertansiyon, portal ven trombozu, sklerozan kolanjit, kronik pankreatit, kistik fibrozis, karaciğer veya pankreas nakilleri ve bu organların kötü huylu tümörleri askerlik açısından önemli hastalıklardır.
Basit karaciğer yağlanması, sorunsuz safra kesesi ameliyatı veya hafif bilirubin yüksekliği otomatik muafiyet anlamına gelmez.
Astım, Uyku Apnesi ve Akciğer Hastalıkları
Astım tanısı tek başına askerlikten muafiyet sağlamaz. Solunum fonksiyonlarında oluşan bozukluğun derecesi önemlidir.
Bronşektazi, interstisyel akciğer hastalıkları, sarkoidoz, kronik akciğer embolisi, ağır KOAH tabloları, tekrarlayan pnömotoraks, ileri göğüs kafesi deformiteleri ve bir akciğerin tamamen çıkarılması gibi durumlar değerlendirmeye alınabilir.
Uyku apnesinde dosyada PAP tedavisi ayarlandıktan sonra ölçülen apne-hipopne indeksinin 15–29,9 olması B, 30 ve üzerinde olması D kapsamında belirtilmiştir.
Bu nedenle yalnızca tedavi öncesi uyku testi sonucuna bakılarak kesin değerlendirme yapılamaz.
Hepatit ve HIV
Kronik hepatit B ve C, ilgili serolojik, biyokimyasal ve gerektiğinde doku incelemesi kriterleriyle değerlendirilir.
Doğrulama testleriyle kanıtlanmış HIV enfeksiyonu da dosyada muafiyet kapsamındaki durumlar arasında yer almaktadır.
İnaktif hepatit B taşıyıcılığı veya Anti-HCV pozitif olmasına rağmen HCV-RNA negatifliği tek başına kalıcı muafiyet olarak belirtilmemiştir.
Ürolojik Hastalıklar
Bir böbreğin alınmış veya işlevsiz olması, ileri böbrek ve idrar yolu hastalıkları, bazı tekrarlayan taş komplikasyonları, mesane büyütme ameliyatları, tedaviyle düzelmeyen fistüller, tekrarlayan üretra darlıkları, idrar sisteminin kötü huylu tümörleri, prostat kanseri ve iki testisin bulunmaması gibi durumlar muafiyet kapsamında değerlendirilebilir.
Sorunsuz böbrek taşı, basit varikosel, hidrosel veya tek testisin kaybı her durumda otomatik muafiyet anlamına gelmez.
Ortopedik Hastalıklar, Eklem ve Kas Sorunları
Kol veya bacağın kaybı, uzvun işlevsiz hale gelmesi, büyük eklemlerde ileri hareket kaybı, tekrarlayan büyük eklem çıkıkları, ciddi eklem instabilitesi, kaynamayan kırıklar, kemik kanserleri, önemli kas ve tendon hasarları ile kalıcı kas kayıpları askerlik açısından değerlendirilir.
Menisküs yırtığı, çapraz bağ ameliyatı veya kırık nedeniyle plak bulunması tek başına muafiyet nedeni değildir.
Skolyoz, Bel ve Boyun Fıtığı
Omurga hastalıklarında röntgen ve MR bulgularının yanında açı ölçümleri, hareket kısıtlılığı, kalıcı ağrı, sinir hasarı ve geçirilen ameliyatların kapsamı dikkate alınır.
Dosyada göğüs bölgesinde Cobb açısı 26–45 derece olan skolyoz ile bel bölgesinde 21–50 derece olan skolyoz B kapsamında belirtilmektedir.
İleri kifoz ve lordoz, omurga hareketini ciddi derecede kısıtlayan hastalıklar, çok seviyeli omurga sabitleme ameliyatları, başarısız omurga cerrahisi ve ağır nörolojik bulgu oluşturan disk fıtıkları da değerlendirmeye alınabilir.
MR’da bel fıtığı görülmesi, hafif skolyoz veya sorunsuz tek seviyeli fıtık ameliyatı tek başına muafiyet sağlamaz.
El, Ayak ve Parmak Kayıpları
Başparmak kaybı, çok sayıda parmak kemiğinin kaybı, bir elin işlevini büyük ölçüde yitirmesi, ayağın işlevsiz hale gelmesi, çok sayıda ayak parmağı kaybı ve yürümeyi belirgin biçimde bozan ileri ayak deformiteleri muafiyet kapsamında değerlendirilebilir.
Tek bir parmak ucunun kaybı veya hafif düz tabanlık her durumda muafiyet nedeni değildir. İleri düz tabanlıkta röntgen bulgularına ek olarak yürüme bozukluğu gibi şartlar aranır.
Basur, Fıtık ve Rektum Hastalıkları
Basur, basit makat çatlağı, kıl dönmesi veya sorunsuz kasık fıtığı ameliyatı tek başına muafiyet sağlamaz.
Buna karşılık dışkı tutma yetersizliği, tekrarlayan ve komplikasyonlu rektal fistüller, tedavisi mümkün olmayan ciddi makat-rektum darlıkları, makat ve rektum kanserleri ile bazı ileri karın duvarı fıtıkları muafiyet kapsamında değerlendirilebilir.
Geçici Erteleme Hangi Durumlarda Verilir?
Geçici erteleme için yalnızca hastalık isimlerinden oluşan ayrı ve kapalı bir liste bulunmaz.
Hastalığın tedavisi sürüyorsa, ameliyat sonrasında iyileşme bekleniyorsa veya kalıcı işlev kaybının düzeyi henüz kesinleşmemişse C dilimi kapsamında geçici erteleme gündeme gelebilir.
Göz, nöroloji, psikiyatri, kulak-burun-boğaz, cilt, romatizma, kalp, böbrek, sindirim sistemi, akciğer, üroloji ve ortopedi hastalıklarında tedavi ve takip dönemleri bu kapsamda değerlendirilebilir.
Aşırı kilo veya zayıflık, hipertansiyon, bazı ses teli hastalıkları ve işeme bozukluklarında ayrıca belirli takip süreleri bulunabilir.
Üç Yıl Erteleme Sonunda Otomatik Muafiyet Olur mu?
Hayır.
Her hastalıkta öncelikle üç yıl beklenmesi gerekmez. Hastalığın kalıcı olduğu ve tedaviyle sınıflandırmanın değişmeyeceği anlaşılmışsa doğrudan kesin karar verilebilir.
Aynı hastalık nedeniyle ertelemenin üç yıl devam etmesi halinde de kişi otomatik olarak askerlikten muaf olmaz. Sürenin sonunda kişinin askerliğe elverişli olup olmadığı hakkında kesin değerlendirme yapılır.
Engelli Raporu Olanlar Otomatik Olarak Askerlikten Muaf mı?
Hayır.
Engelli sağlık kurulu raporunda yazan oran, tek başına askerlik muafiyetini belirlemez.
Askerlik yönünden karar verilirken hastalığın sağlık mevzuatındaki karşılığı, gerekli tetkikler, tedavinin sonucu, kalıcı işlev kaybı ve yetkili sağlık kurulunun değerlendirmesi esas alınır.
Bu nedenle yüzde 40, yüzde 60 veya yüzde 90 engelli raporu bulunması tek başına “Askerliğe Elverişli Değildir” kararı verileceği anlamına gelmez.
Sonuç: Hastalık Adı Değil, Hastalığın Derecesi Belirleyicidir
Askerlikten muafiyet konusunda en sık yapılan hata, yalnızca hastalığın adına bakarak sonuç çıkarmaktır.
Göz hastalıklarından kalp rahatsızlıklarına, epilepsiden psikiyatrik hastalıklara, diyabetten skolyoza kadar pek çok durumda hastalığın derecesi, kalıcı etkileri, tedaviye yanıtı ve objektif tetkik sonuçları belirleyicidir.
Sağlık sorununuz bulunuyorsa eski epikrizlerinizi, ameliyat raporlarınızı, ilaç kullanım kayıtlarınızı, görüntüleme sonuçlarınızı ve uzman hekim raporlarınızı saklamanız değerlendirme sırasında önem taşıyabilir.
Kesin askerlik muafiyeti veya geçici erteleme kararı yalnızca yetkili sağlık kurulu tarafından verilebilir.
Önemli Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sağlık ve askerlik mevzuatı zaman içinde değişebileceğinden kişisel durumunuz açısından güncel mevzuat, resmî sağlık kayıtları ve yetkili sağlık kurulunun değerlendirmesi esas alınmalıdır.

