Malulen Emeklilik Şartları 2026: Hangi Hastalıklar Malulen Emeklilik Sağlayabilir?
Ciddi bir hastalığınız var ve artık eskisi gibi çalışamıyor musunuz? Kanser tedavisi görüyor, diyalize giriyor, kalp veya akciğer hastalığı nedeniyle günlük işlerinizi yapmakta zorlanıyor ya da nörolojik veya psikiyatrik bir hastalık nedeniyle çalışma hayatınızı sürdüremiyor olabilirsiniz.
Bu durumda akla gelen ilk sorulardan biri şudur:
“Malulen emekli olabilir miyim?”
Bu soruya yalnızca hastalığın adına bakarak cevap vermek mümkün değildir. Çünkü Türkiye'de malulen emeklilik sistemi, “şu hastalık varsa otomatik emeklilik vardır” şeklinde çalışmaz. Hastalığın kişide meydana getirdiği çalışma gücü kaybının ağırlığı, hastalığın tedaviye rağmen devam edip etmediği ve SGK'nın hastalık listesinde belirtilen tıbbi kriterlere ulaşıp ulaşmadığı değerlendirilir.
2026 itibarıyla yürürlükteki sistemde ağır düzeyde çalışma gücü kaybı en az %60 olarak tanımlanıyor ve değerlendirmede Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği'nin hastalık listesi esas alınıyor. Nihai değerlendirmeyi SGK Kurum Sağlık Kurulu yapıyor.
Bu nedenle kişinin elinde %60, %70 veya %80 oranlı engelli raporu olması önemlidir ancak tek başına malulen emeklilik kararı anlamına gelmez. Hastanenin raporunda yazan oran SGK Kurum Sağlık Kurulunu bağlamaz.
2026 yılında malulen emeklilik için temel şartlar
Önce işin sosyal güvenlik tarafını netleştirelim. SGK'ya göre genel olarak kişinin malul sayılması, en az 10 yıldır sigortalı olması ve toplam 1800 gün uzun vadeli sigorta primi bulunması gerekiyor. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olduğuna karar verilen kişilerde 10 yıllık sigortalılık süresi aranmıyor; 1800 gün yeterli olabiliyor. Aylığın bağlanabilmesi için çalışma veya bağımsız faaliyetin sona erdirilmesi ve SGK'ya başvurulması gerekiyor. 4/B yani Bağ-Kur kapsamında olanların ayrıca SGK'ya prim ve prime ilişkin borçlarının bulunmaması gerekiyor.
Asıl önemli konu ise bundan sonra başlıyor:
Hangi hastalıklar malulen emeklilik kapsamında değerlendirilebilir?
Yürürlükteki hastalık listesi yalnızca birkaç hastalıktan oluşmuyor. Nörolojiden psikiyatriye, kanserden kalp hastalıklarına, görme kaybından böbrek yetmezliğine kadar çok sayıda hastalık ve fonksiyon kaybı değerlendirilebiliyor. Yönetmeliğin Ek-1 hastalık listesi çalışma gücü kayıplarını ağır, orta ve hafif düzeyler yönünden ele alıyor. yoran.av.tr
Aşağıdaki tablo, okuyucunun konuyu ilk bakışta anlamasını kolaylaştırır:
| Hastalık grubu | Maluliyet değerlendirmesine girebilecek örnekler |
|---|---|
| Nörolojik | MS, Parkinson, ALS, epilepsi, felç, serebral palsi, kas hastalıkları |
| Psikiyatrik | Şizofreni, şizoaffektif bozukluk, ağır bipolar bozukluk, dirençli ağır depresyon, ağır OKB |
| Kanser | Akciğer, meme, bağırsak, mide, pankreas, beyin, prostat vb. malign tümörler, lösemi, lenfoma |
| Kalp-damar | İleri kalp yetmezliği, |
| Akciğer | İleri KOAH, ciddi solunum yetmezliği, akciğer fibrozisi, |
| Böbrek | İleri kronik böbrek yetmezliği, diyaliz gerektiren tablolar |
| Karaciğer | İleri siroz, karaciğer yetmezliği |
| Görme | Çok ileri görme kayıpları, ciddi görme alanı kayıpları |
| KBB | İleri işitme kayıpları ve bazı ağır konuşma/larenks fonksiyon kayıpları |
| Kas-iskelet | İleri hareket kayıpları, amputasyonlar, ciddi omurilik ve ekstremite sorunları |
| Kan hastalıkları | Ağır hematolojik hastalıklar ve bazı kemik iliği hastalıkları |
| Sistemik hastalıklar | Organ tutulumu oluşturan ağır romatolojik veya metabolik hastalıklar |
Şimdi bunları daha anlaşılır şekilde tek tek ele alalım.
1. Kanser hastaları malulen emekli olabilir mi?
Kanser, maluliyet değerlendirmesinde en sık gündeme gelen hastalık gruplarından biridir.
Ancak burada “kanser teşhisi = ömür boyu malulen emeklilik” şeklinde bir sonuç çıkarılmamalıdır. Kanserin türü, yayılımı, tedavi süreci, metastaz bulunup bulunmadığı, cerrahi sonrası kalan fonksiyon kayıpları ve tedavinin kişinin günlük yaşamını ve çalışma kapasitesini ne ölçüde etkilediği önemlidir.
Örneğin akciğer kanseri, meme kanseri, kolon ve rektum kanseri, mide ve yemek borusu kanserleri, pankreas kanseri, karaciğer kanseri, böbrek ve mesane kanserleri, prostat kanseri, kadın üreme sistemi kanserleri, beyin tümörleri, lenfomalar ve lösemiler maluliyet değerlendirmesine konu olabilen hastalıklardır.
Kanser tedavisi bittikten sonra kişinin tamamen iyileşmesi ile metastatik veya ağır sekeller bırakan bir hastalığın devam etmesi aynı şekilde değerlendirilmez.
Bu nedenle kanser dosyalarında patoloji sonucu, PET/BT, MR ve tomografi raporları, ameliyat bilgileri, kemoterapi ve radyoterapi kayıtları özellikle önemlidir.
2. MS, Parkinson, ALS ve diğer nörolojik hastalıklar
Nörolojik hastalıklar maluliyet değerlendirmesinin en önemli gruplarından biridir çünkü doğrudan yürüme, denge, kas gücü, konuşma, hafıza ve günlük yaşam becerilerini etkileyebilir.
Yönetmelik kapsamında değerlendirilebilen nörolojik tablolar arasında epilepsi, bilişsel bozukluklar, hemipleji, parapleji ve kuadripleji gibi felç tabloları, Parkinson sendromu, afazi, serebral palsi, omurilik ve sinir kökü hastalıkları, Multiple Skleroz (MS), ALS, myastenia gravis, müsküler distrofi ve çeşitli nöropatiler bulunuyor.
Örneğin hafif seyreden ve kişinin günlük yaşamını ciddi biçimde etkilemeyen MS ile yürüme ve denge kabiliyetinin önemli ölçüde kaybolduğu ileri MS aynı değerlendirilmez.
ALS gibi ilerleyici motor nöron hastalıklarında ise kas gücü kaybı, konuşma, yutma ve solunum fonksiyonları çok daha ağır etkilenebilir.
Epilepsi malulen emeklilik sağlar mı?
Epilepsi tanısının bulunması tek başına yeterli değildir.
İlaçlarla kontrol altına alınabilen ve uzun süre nöbet geçirmeyen bir kişi ile uygun tedaviye rağmen sık nöbetleri devam eden, bilinç kaybı yaşayan ve günlük yaşamı ciddi şekilde etkilenen kişinin durumu birbirinden farklı değerlendirilir.
Burada nöbetlerin sıklığı, türü, tedaviye yanıtı ve EEG gibi tıbbi belgeler önem taşır.
3. Şizofreni, bipolar bozukluk ve diğer psikiyatrik hastalıklar
Malulen emeklilik sadece fiziksel hastalıklar için değildir.
Ağır psikiyatrik hastalıklar da çalışma gücü kaybına neden olabilir.
Hastalık listesinde şizofreni ve alt tipleri, şizoaffektif bozukluklar, sanrısal bozukluklar, bazı psikozlar, bipolar bozukluk, ağır bilişsel ve davranışsal bozukluklar ile tedaviye dirençli bazı ağır psikiyatrik tablolar bulunuyor.
Önemli olan kişinin sadece psikiyatri ilacı kullanması değildir.
Örneğin tedaviye rağmen işlevselliği düzelmeyen, düzenli çalışamayan, hastane yatışları bulunan ve günlük yaşamını sürdürmekte ciddi güçlük yaşayan şizofreni veya bipolar bozukluk vakaları farklı değerlendirilir.
Adli Tıp Kurumunun 2026 tarihli bir yayınında da yeterli tedaviye rağmen çalışma olanağı vermeyen şizofreni, bipolar bozukluk ve şizoaffektif bozukluk gibi tablolar ağır çalışma gücü kaybına örnek olarak gösteriliyor.
4. Kalp hastalıkları malulen emeklilik sağlayabilir mi?
“Kalbimde stent var, malulen emekli olabilir miyim?” veya “Bypass oldum, malullük hakkım var mı?” en sık sorulan sorulardandır.
Burada ameliyatın kendisinden çok ameliyat sonrasında kalan sağlık durumu önemlidir.
İleri kalp yetmezliği, kalbin pompalama fonksiyonunun ciddi azalması, ağır koroner damar hastalığı, ciddi kalp kapak hastalıkları, ileri pulmoner hipertansiyon veya tekrarlayan ciddi ritim bozuklukları maluliyet değerlendirmesine konu olabilir.
Buna karşılık stent takılmış fakat kalp fonksiyonları normal ve çalışma kapasitesi büyük ölçüde korunmuş bir kişinin yalnızca stent nedeniyle malul sayılması beklenmemelidir.
Bu dosyalarda ekokardiyografi, efor testi, anjiyografi, EF değeri, ritim kayıtları ve hastane yatışları önemli hale gelir.
5. KOAH ve diğer akciğer hastalıkları
İleri düzeyde solunum hastalıkları çalışma gücünü ciddi şekilde azaltabilir.
Özellikle ağır KOAH, akciğer fibrozisi, yaygın bronşektazi ve kronik solunum yetmezliği gibi hastalıklar değerlendirmeye konu olabilir.
Burada hastalığın adından çok kişinin ne kadar nefes alabildiğine bakılır.
Bir kişinin birkaç yüz metre yürüdüğünde ciddi nefes darlığı yaşaması, sık sık hastaneye yatması, sürekli oksijen veya başka bir solunum desteğine ihtiyaç duyması ile hafif KOAH aynı değildir.
Yönetmelik, solunum yetmezliği nedeniyle yardımcı solunum cihazlarının sürekli kullanılmasını ayrıca sürekli bakım ihtiyacı açısından saymaktadır.
6. Böbrek yetmezliği ve diyaliz
İleri kronik böbrek yetmezliği maluliyet açısından önemli hastalık gruplarından biridir.
Özellikle böbrek fonksiyonlarının ciddi ölçüde azalması ve kişinin düzenli diyaliz tedavisine ihtiyaç duyması güçlü bir tıbbi tablo oluşturur. İleri evre kronik böbrek yetmezliği de hastanın mevcut böbrek fonksiyonları ve klinik durumuna göre değerlendirilebilir.
Bu hastalarda kreatinin, GFR, diyaliz kayıtları, nefroloji epikrizleri ve varsa nakil belgeleri dosyanın temel belgeleri arasındadır.
7. Karaciğer hastalıkları ve siroz
Her hepatit hastası malulen emekli olmaz.
Örneğin hepatit B taşıyıcısı olup karaciğer fonksiyonları büyük ölçüde normal olan bir kişi ile ileri siroz gelişmiş, karında sıvı birikimi bulunan, ensefalopati atakları yaşayan veya ciddi karaciğer yetmezliği gelişen kişinin durumu aynı değildir.
İleri siroz ve karaciğer yetmezliği maluliyet açısından değerlendirilebilir.
8. Diyabet malulen emeklilik sağlar mı?
Tek başına “şeker hastalığım var” demek genellikle yeterli değildir.
Burada asıl önemli olan diyabetin vücutta oluşturduğu hasarlardır.
Örneğin uzun yıllardır devam eden diyabet sonucu ciddi böbrek yetmezliği, ileri görme kaybı, nöropati, kalp-damar hastalığı veya ciddi diyabetik ayak problemleri ortaya çıkmışsa değerlendirme değişebilir.
Yani SGK yalnızca kan şekeri yüksekliğine değil, diyabetin organlarda meydana getirdiği kalıcı hasara bakar.
9. Görme kaybı
Ciddi görme kayıpları da maluliyet kapsamında değerlendirilebilir.
Yönetmelikte görme azlığı, görme alanı bozuklukları, pitozis ve diplopi gibi göz hastalıklarına ilişkin kriterler bulunmaktadır.
Burada “gözlük kullanıyorum” veya “bir gözüm biraz az görüyor” şeklindeki durumlarla ileri görme kayıpları birbirinden ayrılmalıdır.
Özellikle her iki gözün ciddi şekilde etkilenmesi günlük yaşam ve çalışma gücü bakımından daha ağır sonuç doğurabilir.
10. Felç ve omurilik yaralanmaları
Felç sonucu kol veya bacaklarını önemli ölçüde kullanamayan kişilerde çalışma gücü kaybı çok yüksek olabilir.
Hemipleji, parapleji ve kuadripleji gibi durumlar yönetmelikte açık şekilde değerlendirmeye alınan nörolojik tablolardır.
Özellikle kişinin kendi başına hareket edemediği ağır tablolar başka birinin sürekli bakımına muhtaçlık açısından da önemlidir.
Yürürlükteki yönetmelik; yaşamını kendi başına sürdürmeye engel hemipleji, parapleji ve kuadripleji gibi durumları sürekli bakım ihtiyacına ilişkin hükümler arasında açıkça saymaktadır.
11. Kol veya bacak kayıpları
Amputasyonlarda “bir uzvun kaybı varsa kesin malullük vardır” şeklinde genel bir kural kurulamaz.
Kaybın seviyesi ve kişinin kalan fonksiyonu önemlidir.
Örneğin iki elin kaybı veya bir kolun omuzdan ve bir bacağın kalçadan kaybı gibi çok ağır durumlar yönetmelikte başka birinin sürekli bakımına muhtaç olabilecek durumlar arasında açıkça yer almaktadır.
Adli Tıp Kurumu da iki taraflı veya fonksiyon açısından ağır ekstremite kayıplarını ağır çalışma gücü kaybına örnek vermektedir.
12. Kas hastalıklar
Müsküler distrofi, myastenia gravis ve ağır kas güçsüzlüğüne neden olan nöromüsküler hastalıklar da değerlendirmeye girebilir.
Burada hastalığın kişinin yürümesini, merdiven çıkmasını, kollarını kullanmasını, nesne taşımasını ve günlük yaşam faaliyetlerini ne kadar bozduğu önemlidir.
Bir kişide birkaç hastalık varsa oranlar toplanır mı?
Bu konu son derece önemlidir.
Örneğin kişide %30 kalp, %20 ortopedi ve %20 başka bir hastalık olduğunu düşünerek:
“30 + 20 + 20 = %70, o halde malulen emekliyim.”
şeklinde hesap yapılmaz.
Yürürlükteki yönetmelik, birden fazla hastalık olduğunda değerlendirmede en ağır sekel bulgunun dikkate alınacağını ve Balthazard formülünün uygulanmayacağını açıkça belirtiyor.
Bu yüzden malulen emeklilik değerlendirmesi, engelli raporundaki oranların matematiksel olarak toplanmasından farklıdır.
%60 engelli raporu varsa malulen emeklilik kesin midir?
Hayır.
Burada iki kavramı ayırmak gerekiyor:
Engellilik oranı ile SGK'nın çalışma gücü kaybı değerlendirmesi aynı şey değildir.
Yönetmeliğe göre hastanenin raporda yazdığı engellilik veya çalışma gücü kaybı oranı SGK Kurum Sağlık Kurulunu bağlamaz.
Bu nedenle %80 engelli raporu bulunan bir kişi malullük yönünden reddedilebilirken, başka bir kişinin tıbbi durumu SGK hastalık listesinde ağır çalışma gücü kaybı kriterlerini karşılayabilir.
Hastalık sigorta başlangıcından önce varsa ne olur?
Malulen emekliliğin en kritik konularından biri budur.
Sigortalının ilk defa çalışmaya başladığı tarihte zaten ağır düzeyde çalışma gücü kaybına sahip olduğu tespit edilirse, kişi aynı hastalık nedeniyle malullük aylığından yararlanamaz. Yönetmelik bunu açıkça düzenliyor.
Ancak bu:
“Hiçbir şekilde emekli olamaz.”
anlamına gelmez.
Bu kişiler açısından çalışma gücü kaybına bağlı yaşlılık aylığı yani engellilik nedeniyle erken emeklilik hükümleri ayrıca incelenmelidir.
Ayrıca eskiden bulunan fakat çalışma hayatına engel olmayacak seviyedeki bir hastalık sonradan ilerleyerek ağır çalışma gücü kaybı seviyesine ulaşmışsa durum farklı değerlendirilebilir. Yönetmelik bu ihtimali de düzenlemektedir.
Malulen emeklilik başvurusu nasıl yapılır?
Başvurunun ilk aşamasında kişinin doğrudan herhangi bir hastaneden “emeklilik raporu” alıp SGK'ya vermesi yeterli değildir.
Sigortalı, bağlı bulunduğu veya en yakın Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne ya da Sosyal Güvenlik Merkezine maluliyet tespiti için başvurur. SGK gerekli görürse kişiyi yetkilendirilmiş sağlık kuruluşuna sevk eder. Hastanede muayeneler ve tetkikler yapıldıktan sonra sağlık kurulu raporu düzenlenir. Bu rapor ve dayanağı olan tıbbi belgeler SGK Kurum Sağlık Kuruluna gönderilir ve nihai tıbbi değerlendirme burada yapılır.
SGK maluliyet talebini reddederse ne yapılabilir?
Ret kararı, sürecin mutlaka bittiği anlamına gelmez.
Kurum Sağlık Kurulu kararına itiraz edilmesi halinde dosya Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilebilir. Yönetmeliğe göre Yüksek Sağlık Kurulunun kararı Kurum Sağlık Kurullarını bağlar.
Dosyanın tıbbi belgelerinin eksik olması da sonucu etkileyebilir. Bu nedenle özellikle uzun süredir devam eden ciddi hastalıklarda yalnızca son rapor değil, hastalığın seyri ve tedavi geçmişini gösteren belgeler önem taşır.
Malulen emeklilikte en çok yapılan hata
En sık yapılan hata, yalnızca hastalığın adına veya engelli raporundaki yüzdeye bakmaktır.
Oysa doğru soru:
“Benim hastalığım var mı?” değil, “Bu hastalık bende hangi düzeyde çalışma gücü kaybı oluşturuyor?”
olmalıdır.
Örneğin aynı KOAH hastalığı iki kişide tamamen farklı sonuçlar doğurabilir. Biri günlük hayatına ve çalışmasına devam ederken diğer kişi birkaç metre yürümekte zorlanabilir ve sürekli oksijen kullanabilir.
Aynı durum kalp hastalığı, MS, diyabet, psikiyatrik hastalıklar ve kanser için de geçerlidir.
Sonuç: Malulen emeklilikte dosyanın tamamı önemlidir
2026 yılında malulen emeklilik değerlendirilirken sadece “1800 günüm var mı?” veya “raporum yüzde kaç?” sorularına bakmak yeterli değildir.
Kişinin ilk sigorta tarihi, prim gün sayısı, hastalığın ne zaman başladığı, günümüzde hangi seviyeye ulaştığı, tedaviye rağmen devam eden fonksiyon kayıpları ve mevcut tıbbi belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle kanser, ileri kalp veya akciğer hastalıkları, böbrek yetmezliği ve diyaliz, ciddi nörolojik hastalıklar, ağır psikiyatrik hastalıklar, ileri görme kayıpları, felçler, omurilik yaralanmaları ve ciddi kas-iskelet sistemi kayıpları bulunan kişilerin dosyalarının başvuru öncesinde ayrıntılı incelenmesi önemlidir.
Malulen emeklilikte hastalığın adı başlangıç noktasıdır; asıl belirleyici, hastalığın çalışma gücünüz üzerinde bıraktığı etkidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Malullük kararı kişiye özel tıbbi değerlendirme sonucunda SGK Kurum Sağlık Kurulunca verilir.
HAZIRLAYAN/SOSYAL GÜVENLİK UZMANI/ARİF ERTÜRK

