image

Sahte Sigortalılık Emekliliği İptal Ettirir mi? SGK Maaşı Geri İster mi?

Evet. Sahte sigortalılık nedeniyle emeklilik iptal edilebilir. Ancak SGK’nın bir sigortalılık süresini sahte olarak değerlendirmesi için kişinin gerçekte çalışmadığı halde sigortalı olarak bildirilmiş olduğunun tespit edilmesi gerekir.

Özellikle emeklilik için gerekli prim gününü tamamlamak amacıyla gerçekte çalışılmayan bir işyerinden sigorta bildirimi yapılması, ilerleyen yıllarda ciddi sonuçlara yol açabilir. SGK, paravan veya şüpheli işyerleriyle ilgili denetimler yapabildiğini ve bu tür işyerlerine yönelik incelemelerin sürdürüldüğünü açıkça belirtmektedir.

Sahte Sigortalılık Nedir?

Bir kişinin SGK'ya sigortalı olarak bildirilmiş olması, tek başına o kişinin gerçekten çalıştığı anlamına gelmez.

Örneğin kişi;

  • İşyerinde gerçekte hiç çalışmadığı halde sigortalı gösterilmişse,
  • Sadece emeklilik için eksik günlerini tamamlamak amacıyla bir işyerinden bildirilmişse,
  • Gerçek bir hizmet ilişkisi bulunmadan adına prim yatırılmışsa,
  • Paravan bir işyerinden hizmet kazanmışsa,

SGK yapılacak inceleme sonucunda bu süreleri sahte sigortalılık olarak değerlendirebilir.

SGK'nın denetim uygulamalarında işyerinin faaliyeti, çalışanları, işe giriş bildirgeleri, sigortalının geçmişi ve işyerinde gerçekten çalışıp çalışmadığına ilişkin çeşitli hususlar incelenebilmektedir.

Sahte Sigorta Günleri Silinir mi?

SGK tarafından kişinin gerçekte çalışmadığı kesin olarak tespit edilirse, bu çalışmaya ilişkin hizmetler iptal edilebilir.

Bu durumda kişinin SGK hizmet dökümünde bulunan örneğin:

30 gün, 100 gün, 300 gün veya daha fazla sigortalılık süresi geçersiz hale gelebilir.

Asıl önemli konu ise bu günler silindikten sonra kişinin emeklilik şartlarını sağlayıp sağlamadığıdır.

Emeklilik Hangi Durumda İptal Edilir?

Örneğin bir kişinin emekli olabilmesi için 5.000 prim günü gerektiğini düşünelim.

Kişi 5.100 gün üzerinden emekli olmuş ancak daha sonra bu günlerin 300'ünün sahte sigortalılık olduğu tespit edilmiş olsun.

300 gün iptal edildiğinde kişinin geçerli hizmeti:

5.100 - 300 = 4.800 gün

olacaktır.

Bu kişinin gerekli şartı 5.000 gün ise artık emeklilik şartını sağlamadığı için emekli aylığının iptali gündeme gelebilir.

Ancak burada çok önemli bir ayrıntı bulunmaktadır.

Sahte Günler Silinse Bile Emeklilik Devam Edebilir mi?

Bazı durumlarda evet.

Örneğin vatandaş 5.500 günle emekli olmuş ve 100 günlük hizmeti iptal edilmiş olsun.

Geriye:

5.400 geçerli prim günü

kalıyorsa ve emeklilik için gereken gün sayısı zaten 5.000 ise kişinin hâlâ emeklilik şartlarını sağlayıp sağlamadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla:

“Hizmetimde sahte sigorta çıktı, emekliliğim kesin iptal olur.”

şeklinde otomatik bir sonuca varmak doğru değildir.

Öncelikle iptal edilen günler çıkarıldıktan sonra kişinin sigortalılık başlangıcı, prim günü, yaş şartı ve tabi olduğu emeklilik mevzuatı yeniden hesaplanmalıdır.

Emekli Maaşları Geri İstenebilir mi?

Emeklilik hakkı ortadan kalkarsa SGK geçmişte yaptığı ödemeleri de yersiz ödeme kapsamında değerlendirebilir.

5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesi kapsamında yersiz yapılan gelir ve aylık ödemelerinin geri alınması söz konusu olabilmektedir. SGK'nın çeşitli uygulamalarında iptal edilen aylıklara ilişkin yersiz ödemelerin bu maddeye göre geri alınacağı açıkça belirtilmektedir.

Ancak burada;

kişinin kusuru, bildirimin nasıl gerçekleştiği, SGK'nın tespiti, ödemenin hangi nedenle yersiz hale geldiği ve olayın tarihleri

çok önemlidir.

Bu nedenle “SGK bütün maaşları mutlaka faiziyle geri alır” şeklinde her dosyaya uygulanabilecek tek bir sonuç yoktur.

Kişi Gerçekten Çalıştıysa Ne Olacak?

En önemli noktalardan biri budur.

SGK'nın işyerini şüpheli veya sahte işyeri olarak incelemesi, o işyerinde bildirilen her kişinin mutlaka sahte sigortalı olduğu anlamına gelmemelidir.

Vatandaş gerçekte çalışmışsa bunu ispatlayan belgeler son derece önemlidir.

Örneğin;

  • Banka hesabına yapılan ücret ödemeleri,
  • Ücret bordroları,
  • İş sözleşmesi,
  • İşyerindeki görev ve çalışma düzenine ilişkin belgeler,
  • Puantaj kayıtları,
  • İşyerine ait yazışmalar,
  • Müşteri veya çalışanlarla yapılan iş yazışmaları,
  • Tanık anlatımları,
  • İşyerinde gerçekten çalışıldığını ortaya koyan diğer belgeler

dosyanın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

SGK'nın kendi denetim rehberinde de sahte sigortalılık incelemesinde işyeri dosyasının, çalışanların, sigortalının işe girişinin ve geçmiş sigortalılık bilgilerinin araştırılabileceği belirtilmektedir.

“Primimi İşverene Ödedim” Demek Yeterli mi?

Hayır.

4/a yani eski adıyla SSK kapsamında sigortalılığın temelinde gerçek çalışma ilişkisi bulunmaktadır.

Bir kişinin “Ben prim parasını verdim, işveren de sigortamı yatırdı” demesi, ortada gerçek bir çalışma yoksa sigortalılığı tek başına geçerli hale getirmez.

Bu nedenle özellikle emeklilik için birkaç aylık eksik primi bulunan vatandaşların, gerçekte çalışmadıkları bir işyerinden kendilerini sigortalı göstermeleri çok büyük risk taşımaktadır.

Yıllar Sonra Sahte Sigortalılık Tespit Edilebilir mi?

SGK işyerleri ve sigortalılık bildirimleri hakkında sonradan inceleme yapabilir. Özellikle paravan şirketler ve gerçeğe aykırı sigortalılık bildirimleri SGK denetimlerinin konuları arasındadır. SGK da paravan işyerlerine yönelik denetimlerin gerçekleştirildiğini kamuoyuna duyurmuştur.

Bu nedenle kişi yıllar önce emekli olmuş olsa bile hizmetlerin sonradan incelemeye konu olması mümkündür.

Ancak somut bir dosyada zamanaşımı, yersiz ödemenin geri alınabileceği dönem, kusur ve hukuki sonuçlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Emekliliği İptal Edilen Kişi Ne Yapmalı?

SGK'dan emeklilik iptali veya hizmet iptaline ilişkin tebligat alan kişinin ilk yapması gereken şey, kararın nedenini ayrıntılı biçimde incelemektir.

Özellikle şu sorular cevaplanmalıdır:

Hangi işyerindeki hizmetler silindi?

Kaç gün iptal edildi?

İptal edilen dönemde kişi gerçekten çalışıyor muydu?

Bu günler çıkarıldığında emeklilik şartları yine sağlanıyor mu?

SGK geçmiş maaşlar için borç çıkardı mı?

Gerçek çalışma hangi belgelerle ispatlanabilir?

Çünkü bazen yalnızca birkaç günlük veya birkaç aylık hizmetin iptali söz konusu olduğu halde vatandaşın kalan hizmetleri emeklilik için yeterli olabilmektedir.

Bu nedenle dosya ayrıntılı hesaplanmadan doğrudan “emeklilik hakkınızı kaybettiniz” sonucuna varılması doğru değildir.

SGK Kararına İtiraz Edilebilir mi?

SGK'nın hizmet iptali ve aylık kesme işlemlerine karşı somut olayın niteliğine göre idari başvuru ve iş mahkemesinde dava yolları gündeme gelebilir.

Özellikle kişi ilgili işyerinde gerçekten çalıştığını iddia ediyorsa, çalışma olgusunun delillerle ortaya konulması büyük önem taşımaktadır.

Sahte sigortalılık dosyaları her vatandaş açısından aynı değildir. İşyerinin sahte olduğunun tespiti ile vatandaşın o işyerinde gerçekten çalışıp çalışmadığının değerlendirilmesi ayrı konulardır.

Emeklilik İptalinden Sonra Eksik Gün Tamamlanabilir mi?

Bu da dosyaya göre değerlendirilmesi gereken önemli bir konudur.

Sahte olduğu tespit edilen hizmetler silindikten sonra kişi emeklilik için gereken prim gününün altında kalıyorsa, sonradan gerçek sigortalı çalışmayla veya mevzuatın izin verdiği borçlanma yöntemleriyle eksik günlerini tamamlayabilir.

Ancak eski emeklilik aylığının hangi tarihten itibaren iptal edileceği ve yeniden aylığa hangi tarihten itibaren hak kazanılacağı ayrıca hesaplanmalıdır.

En Büyük Hata: Dosyayı Hesaplamadan Borcu Kabul Etmek

Sahte sigortalılık nedeniyle emekli aylığı kesilen vatandaşların en önemli hatalarından biri, SGK'nın yaptığı işlemden sonra dosyanın ayrıntılı analizini yaptırmadan hareket etmeleridir.

Örneğin kişinin 41 günlük sigortalılığı iptal edilmiş olabilir.

Fakat vatandaşın bu 41 gün olmadan da emeklilik için gerekli prim günü ve diğer şartları karşılayıp karşılamadığı yeniden hesaplanmalıdır.

Çünkü bazen hizmet iptali doğru olsa bile emeklilik aylığının tamamen iptal edilmesinin hukuki sonucu ayrıca tartışmalı hale gelebilir.

Sonuç: Sahte Sigorta Emekliliği İptal Ettirebilir, Ama Her Dosya Ayrı Hesaplanmalıdır

Gerçekte çalışılmadığı halde sigortalı gösterilen sürelerin SGK tarafından tespit edilmesi durumunda bu hizmetler iptal edilebilir.

İptal edilen günler çıkarıldıktan sonra kişi emeklilik şartlarını artık karşılamıyorsa emekli aylığı iptal edilebilir ve yersiz ödenen aylıkların geri alınması gündeme gelebilir.

Ancak sahte hizmet tespit edilmesi, her durumda vatandaşın bütün emeklilik hakkını kaybettiği anlamına gelmez.

En önemli hesap şudur:

Sahte olduğu ileri sürülen hizmetler çıkarıldıktan sonra kişi emeklilik şartlarını yine sağlıyor mu?

Bu nedenle sahte sigortalılık nedeniyle hizmeti silinen veya emekli maaşı kesilen kişilerin;

hizmet dökümü, ilk sigorta tarihi, iptal edilen gün sayısı, emeklilik şartları ve SGK'nın borçlandırma işlemi birlikte değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Sahte sigortadan dolayı emeklilik iptal edilir mi?
Eğer iptal edilen hizmetler çıkarıldıktan sonra emeklilik şartları sağlanmıyorsa emeklilik aylığı iptal edilebilir.

Sahte sigorta primi ödenmiş olsa bile günler silinir mi?
Gerçek çalışma bulunmadığının tespit edilmesi halinde yalnızca primin yatırılmış olması sigortalılığın geçerli kabul edilmesi için tek başına yeterli değildir.

Sahte sigorta nedeniyle alınan emekli maaşları geri istenir mi?
Yersiz ödendiği tespit edilen aylıkların 5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesi kapsamında geri alınması gündeme gelebilir.

İşyerinde gerçekten çalıştıysam ne yapabilirim?
Gerçek çalışmayı gösteren ücret ödemeleri, bordrolar, işyeri kayıtları, yazışmalar ve diğer delillerle SGK işleminin hukuka aykırı olduğu ileri sürülebilir.

Birkaç günlük sahte sigorta nedeniyle bütün emeklilik iptal olur mu?
Mutlaka değil. İptal edilen günler çıkarıldıktan sonra emeklilik şartlarının hâlâ sağlanıp sağlanmadığının yeniden hesaplanması gerekir.

Önemli: Sosyal güvenlik dosyalarında birkaç günlük hizmet farkı bile kişinin emeklilik hakkını, aylık başlangıç tarihini ve SGK'nın talep ettiği borcu değiştirebilir. Bu nedenle her dosyanın kendi sigortalılık geçmişine göre ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

DÜZENLEYEN :SOSYAL GÜVENLİK UZMANI /ARİF ERTÜRK