ÖTV’siz Engelli Aracını Kimler Kullanabilir? 2026 Güncel Rehber
ÖTV muafiyetiyle araç satın alan engelli bireylerin ve ailelerinin en çok merak ettiği konulardan biri, bu araçları kimlerin kullanabileceğidir.
“Babamın engelli raporuyla alınan aracı ben kullanabilir miyim?”, “Engelli kişi araçta olmadan eşi otomobili sürebilir mi?”, “Engelli aracını kardeşi kullanırsa ceza uygulanır mı?”
Bu soruların yanıtları her araç için aynı değildir.
Özellikle 1 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren kullanım düzenlemeleri ve 2026 yılında yapılan yasal değişiklikler, engelli araçlarının kullanım şartlarının doğru bilinmesini daha önemli hâle getirdi.
ÖTV istisnasıyla satın alınan bir aracın kimler tarafından kullanılabileceği; engellilik oranına, aracın özel tertibatına, satın alma şekline ve trafik tescil kayıtlarında bulunan şerhlere göre değişmektedir.
Peki, 2026 yılında ÖTV’siz engelli aracını kimler kullanabilir? İşte merak edilen bütün ayrıntılar.
1. %90 ve Üzeri Engelli Raporuyla Alınan Aracı Kimler Kullanabilir?
Engellilik oranı %90 veya üzerinde olan kişiler adına, gerekli koşulların karşılanması hâlinde ÖTV istisnasıyla araç satın alınabilir.
Bu araçlarda engelli bireyin sürücü belgesine sahip olması veya aracı bizzat kullanması zorunlu değildir.
Ancak bu durum, aracın herkes tarafından serbestçe kullanılabileceği anlamına gelmez.
1 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeye göre, yurt içinden ÖTV istisnasıyla satın alınan ve sürüşe yönelik özel tertibatı bulunmayan %90 ve üzeri engelli araçlarında, ilgili tescil şerhi süresince en fazla iki kişinin sürücü olarak kaydedilmesi öngörülmüştür.
Bu kişiler aşağıdaki gruplar arasından belirlenebilir:
-
Engelli kişinin eşi
-
Birinci derece kan hısımları olan annesi, babası veya çocukları
-
Birinci derece kayın hısımları
-
Kardeşleri
-
Vasisi
-
Noter tarafından düzenlenmiş iş sözleşmesiyle istihdam edilen sürücüsü
Yönetmelikte aynı il sınırlarında ikamet şartına da yer verilmiştir. Bu nedenle sürücü belirlenirken kişinin yakınlık derecesi kadar adres bilgileri de dikkate alınmalıdır.
Önemli: Yukarıdaki kişilerden biri olmak, tek başına aracı kullanma yetkisi vermez. Araçta engelli kişi bulunmadan kullanım için sürücü bilgilerinin tescil kayıtlarına işlenmiş olması gerekir.
Engelli kişi araçta olmadan araç kullanılabilir mi?
Evet. %90 ve üzeri engelli adına yurt içinden alınmış, özel sürüş tertibatı bulunmayan araç, ilgili tescil şartları sağlanıyorsa engelli birey araçta bulunmadan da kullanılabilir.
Ancak bunu yapabilecek kişiler, kullanım şerhinin geçerli olduğu dönemde tescil kayıtlarına işlenmiş yetkili sürücülerdir.
Örneğin, %95 engelli raporu bulunan bir kişinin adına araç satın alındığını düşünelim.
Aracı kullanmak üzere oğlu ve eşi tescil kayıtlarına kaydedilmişse bu kişiler, diğer yasal şartları da sağlayarak aracı engelli birey araçta olmadan kullanabilir.
Buna karşılık, kayıtlarda yer almayan başka bir aile üyesinin aracı kullanması sorun oluşturabilir.
2. %90’ın Altında Engelli Raporuyla Alınan Aracı Kimler Kullanabilir?
Engellilik oranı %90'ın altında olan kişilerin ÖTV istisnasından yararlanarak satın aldıkları ve bizzat kullanmaları amacıyla düzenlenen özel tertibatlı araçlarda temel kural, aracın engelli sahibi tarafından kullanılmasıdır.
Ancak özel tertibatın niteliğine ve aracın engelli olmayan kişiler tarafından da güvenli şekilde kullanılabileceğinin belgelendirilmesine göre bazı istisnalar bulunmaktadır.
Örneğin:
-
Hareket ettirici özel tertibat bulunan bir araçta, tertibatın diğer sürücüler açısından uygunluğu değerlendirilmelidir.
-
Sadece otomatik vites gerektiren ve başka özel aparat bulunmayan araçlar farklı teknik değerlendirmeye tabi olabilir.
-
Uygunluk belgesi, vergi dairesinde verilen taahhütname ve tescil kayıtları başka sürücülerin kullanımında belirleyici olabilir.
2025 yılında yürürlüğe giren yönetmelik değişikliği, gerekli teknik şartları karşılayan bazı araçlarda diğer kişilerin kullanımına ilişkin kayıt ve belgelendirme usulünü de düzenlemiştir.
Dolayısıyla “%90'ın altındaki bütün engelli araçlarını yalnızca sahibi kullanabilir” ya da “otomatik vitesli engelli aracını herkes kullanabilir” şeklindeki kesin ifadeler her durumu doğru yansıtmaz.
Aracınızın teknik özellikleri ve tescil şerhi incelenmeden başka bir kişinin kullanabileceği varsayılmamalıdır.
3. 2026'da Yeni Hak: %40 ve Üzeri Ortopedik Engeli Olup Ehliyet Alamayanlar
2026 yılında engelli araçlarına ilişkin önemli bir düzenleme yapıldı.
17 Nisan 2026 tarihinde yayımlanan 7577 sayılı Kanun ile, ortopedik engellilik oranı %40 ve üzerinde olan ve ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayacağına karar verilen kişilere de belirli şartlarla ÖTV istisnasından yararlanma imkânı tanındı.
22 Nisan 2026 tarihinde yayımlanan 17 Seri No.lu ÖTV Tebliği ile uygulamanın ayrıntıları açıklandı.
Bu düzenleme sayesinde, toplam engellilik oranı %90'a ulaşmayan ancak ortopedik engeli nedeniyle araç kullanamayan kişiler de şartları karşılamaları hâlinde kendi adlarına ÖTV'siz araç satın alabilmektedir.
Burada dikkat edilmesi gereken iki önemli nokta vardır:
Birincisi: Herhangi bir nedenle ehliyet alamamak bu hak için yeterli değildir. Ortopedik engel oranının en az %40 olması ve ehliyet alınamamasının söz konusu ortopedik engelden kaynaklanması gerekir.
İkincisi: Aracın ÖTV istisnasıyla alınabilmesi, herhangi bir yakının onu sınırsız şekilde kullanabileceği anlamına gelmez. Aracı kimin kullanabileceği trafik tescil işlemleri ve aracın üzerindeki kullanım şerhlerine göre belirlenmelidir.
Bu nedenle yeni düzenlemeden yararlanacak kişilerin, aracı teslim almadan önce sürücü kullanım koşullarını da açıklığa kavuşturması önemlidir.
4. Engelli Araçlarını Çocukları, Kardeşleri veya Torunları Kullanabilir mi?
Ailelerin en sık yanıldığı konulardan biri akrabalık derecesidir.
Bir kişinin engelli bireyin yakını olması, ona otomatik araç kullanma hakkı kazandırmaz.
Engelli aracını oğlu veya kızı kullanabilir mi?
%90 ve üzeri engelli adına alınan uygun araçlarda, çocuklar birinci derece kan hısımı olduğundan mevzuattaki diğer şartları karşılayarak yetkili sürücü olarak kaydedilebilir.
Ancak sürücü sayısı sınırı ve tescil şartları dikkate alınmalıdır.
Engelli aracını kardeşi kullanabilir mi?
Kardeşler, 2025 yılında yürürlüğe giren düzenlemede açıkça sayılan kişiler arasındadır.
Bununla birlikte kardeşin aracı kullanabilmesi için ilgili tescil koşullarının sağlanması gerekir.
Engelli aracını torunu kullanabilir mi?
Torunlar ikinci derece kan hısımıdır.
Yurt içinden alınan %90 ve üzeri engelli araçları için düzenlenen yeni iki sürücülü kullanım listesinde torunlar doğrudan sayılmamıştır.
Bu nedenle torunun, yalnızca akrabalık ilişkisine dayanarak engelli kişi araçta yokken aracı kullanabileceği düşünülmemelidir.
Engelli aracını damadı veya gelini kullanabilir mi?
Damat veya gelin olmak da tek başına araç kullanma hakkı sağlamaz.
Bu kişilerin kullanım durumu; aracın türü, engelli bireyin araçta bulunup bulunmadığı ve tescil kayıtlarındaki şartlarla birlikte değerlendirilmelidir.
5. Engelli Kişi Araçtayken Başka Biri Direksiyona Geçebilir mi?
Bu sorunun yanıtında önemli bir ayrım bulunmaktadır.
%90 ve üzeri engelli adına alınmış, sürüşe yönelik özel tertibatı olmayan bir araçta, engelli bireyin yolcu olarak bulunması ile araçta hiç bulunmaması aynı şekilde değerlendirilmez.
2025 yılında uygulamaya giren tescil düzenlemesinde, kayıtlı olmayan kişilerce kullanımın bildirilmesine ilişkin hüküm özellikle engelli bireyin araçta bulunmadığı durumları kapsamaktadır.
Ancak sürücünün geçerli ehliyete sahip olması, trafik kurallarına uyması ve aracın teknik olarak sürücüye uygun olması şarttır.
Özel tertibatlı araçlarda ise durum daha hassastır.
Engelli olmayan kişilerin aracı kullanabileceğinin yetkili kuruluşlarca belgelendirilmesi gerekebilir. Engelli bireyin araçta bulunması, bu teknik belge zorunluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle özellikle özel tertibatlı bir araçta direksiyona başka biri geçmeden önce uygunluk belgelerinin kontrol edilmesi gerekir.
6. Engelli Aracını Kullanacak İki Kişi Nasıl Belirlenir?
%90 ve üzeri engelli adına alınan ve iki sürücü kuralına tabi olan araçlarda, kullanım yetkisi sadece aile içinde sözlü olarak kararlaştırılmaz.
Araç tescili sırasında ilgili vergi dairesine verilen taahhütnamede sürücülerin kimlik bilgileri yer alır ve bilgiler tescil sistemine işlenir.
Bu işlem sırasında yakınlık derecesi, gerektiğinde ikamet bilgileri ve diğer şartlar değerlendirilir.
Araç satın alındıktan sonra sürücü değişikliği yapılmak isteniyorsa, mevcut tescil kayıtlarının ve yetkili kurumun uygulamasının kontrol edilmesi gerekir.
Örneğin, başlangıçta anne ve baba yetkili sürücü olarak belirlenmiş olabilir. Daha sonra bunlardan biri yerine engelli bireyin çocuğunun kullanması istenebilir.
Böyle bir durumda yalnızca aile içinde karar verilmesi yeterli değildir. Gerekli kayıt değişikliğinin yapılması gerekir.
7. Engelli Aracını Yetkisiz Kişi Kullanırsa Ne Olur?
ÖTV istisnasıyla alınmış bir aracın mevzuatta belirtilen kullanım şartlarına aykırı şekilde kullanılması, vergisel ve idari incelemelere neden olabilir.
Özellikle tescil kayıtlarında yetkili sürücü olarak belirtilmeyen bir kişinin, engelli birey araçta bulunmadan aracı kullandığının tespit edilmesi hâlinde ilgili defterdarlığa bildirim yapılması öngörülmüştür.
Böyle bir durumda aracın istisna koşullarına uygun kullanılıp kullanılmadığı incelenebilir.
İhlalin niteliğine göre vergiye ilişkin sonuçlar veya başka idari işlemler gündeme gelebilir.
Ancak her kullanım ihlalinin otomatik olarak aynı tutarda para cezasına veya ÖTV'nin tamamının tahsiline yol açacağını söylemek doğru değildir. Somut olayın ve uygulanacak mevzuat hükümlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Ayrıca meydana gelebilecek kazalarda trafik sigortası ve kasko poliçesinin şartları da önem taşır.
8. ÖTV’siz Engelli Araçlarında 5 Yıl ve 10 Yıl Kuralı Nedir?
Engelli araçlarına ilişkin en çok karıştırılan iki süre bulunmaktadır.
5 yıl kuralı: ÖTV istisnasıyla alınan aracın, istisnadan yararlanamayan kişilere satış veya devrinde ÖTV aranıp aranmayacağı bakımından önemlidir. Genel olarak ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçtikten sonraki satışlarda bu nedenle ÖTV aranmaz.
10 yıl kuralı: Engelli bireyin aynı istisnadan yararlanarak yeniden araç satın alabilmesi açısından uygulanmaktadır. Genel kural, ÖTV istisnasından on yılda bir kez yararlanılmasıdır.
Bu nedenle bir araç beş yılın sonunda ÖTV ödenmeden satılabilse de araç sahibi engelli bireyin hemen yeniden ÖTV'siz araç satın alabileceği sonucu çıkmaz.
Ayrıca beş yıllık sürenin dolması, aracın tescilindeki bütün teknik ve kullanım şerhlerinin kendiliğinden kaldırıldığı varsayımıyla hareket edilmesini haklı kılmaz. Satış veya kullanım değişikliğinden önce güncel kayıtların kontrol edilmesi gerekir.
9. Engelli Aracı Kullanımında En Çok Sorulan Sorular
%90 engelli aracını herkes kullanabilir mi?
Hayır. Kullanım, aracın tescil durumuna ve engelli bireyin araçta bulunup bulunmadığına göre değişir. Engelli birey araçta yokken kullanım için ilgili şerhlerde belirtilen kayıtlı sürücü şartlarına uyulmalıdır.
Engelli aracıyla şehir dışına çıkılabilir mi?
Evet. Aracı kullanmaya yetkili kişinin şehir dışına seyahat etmesine ilişkin genel bir yasak bulunmamaktadır. Ancak sürücüye ilişkin ikamet şartlarıyla seyahat edilecek güzergâh birbirine karıştırılmamalıdır.
Engelli aracını eşim kullanabilir mi?
Araç eşiniz adına ÖTV istisnasıyla alınmışsa kullanım hakkınız, aracın tescil ve teknik durumuna göre belirlenir. %90 ve üzeri engelli adına alınan uygun araçlarda eş, yetkili sürücü olarak kaydedilebilecek kişiler arasındadır.
Engelli aracını iki kişiden fazla aile üyesi kullanabilir mi?
2025 düzenlemesindeki ilgili tescil şerhi, engelli kişi araçta bulunmadığında en fazla iki kayıtlı sürücünün kullanımını öngörür. Engelli kişi araçtayken veya farklı teknik özelliklere sahip araçlarda değerlendirme değişebilir.
ÖTV’siz alınan araç engelli kişinin adına mı olmalıdır?
Evet. ÖTV istisnası engelli bireye tanınan bir haktır. Bu kapsamda alınan araç, ilgili yasal temsil ve tescil şartlarıyla engelli kişi adına kaydedilir.
Engelli çocuk adına alınan aracı anne ve baba kullanabilir mi?
ÇÖZGER kapsamında gerekli özel gereksinim şartlarını karşılayan çocuklar adına da ÖTV istisnasıyla araç alınabilir. Anne ve babanın araç kullanımında çocuğun adına yapılan tescil, sürücü kayıtları ve ilgili şartlar esas alınmalıdır.
Engelli aracı kiraya verilebilir mi?
Engelli bireye tanınan vergi istisnası, aracın ticari amaçlarla sınırsız şekilde değerlendirilmesini sağlayan bir hak değildir. Kiralama ve üçüncü kişilere kullandırma işlemlerinde özellikle tescil ve vergi kısıtlamalarının incelenmesi gerekir.
10. Engelli Aracını Başkasına Kullandırmadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?
Yanlış bir uygulamayla karşılaşmamak için araç sahiplerinin şu hususları kontrol etmesi önemlidir:
-
Aracın hangi ÖTV istisnası kapsamında satın alındığı
-
Engelli sağlık kurulu raporunun niteliği
-
Araçta özel tertibat bulunup bulunmadığı
-
Tescil kayıtlarında yer alan kullanım şerhleri
-
Başka sürücülerin isimlerinin sisteme işlenip işlenmediği
-
Teknik uygunluk belgesi gerekip gerekmediği
-
Trafik sigortası ve kasko poliçesindeki ilgili şartlar
Özellikle ikinci el devralınmış, özel tertibatı değiştirilmiş veya geçmiş yıllarda farklı düzenlemeler kapsamında tescil edilmiş araçlarda genel açıklamalar yerine aracın mevcut kayıtlarının esas alınması daha doğru olacaktır.
Sonuç: Engelli Aracını Kimin Kullanabileceğini Ruhsat ve Tescil Şartları Belirler
ÖTV istisnasıyla araç satın almak, engelli bireylerin ulaşım ihtiyaçlarını kolaylaştıran önemli bir haktır.
Ancak bu hakkın korunabilmesi için aracı kimlerin, hangi şartlarda kullanabileceğinin doğru bilinmesi gerekir.
2026 yılı itibarıyla değerlendirme yapılırken yalnızca engellilik oranına bakılması yeterli değildir. Aracın teknik özellikleri, sürücü belgeleri, yetkili sürücü kayıtları ve ilgili mevzuat birlikte incelenmelidir.
Unutmayın: Aynı engellilik oranına sahip iki kişinin araçlarının kullanım şartları, araçların özel tertibatına ve tescil durumuna göre farklı olabilir.
Engelli Araç Muafiyeti ve Kullanım Şartlarında Online Çözüm Merkezi Yanınızda
Engelli raporunuzla ÖTV istisnasından yararlanıp yararlanamayacağınızı veya alacağınız aracın kimler tarafından kullanılabileceğini öğrenmek istiyorsanız, Online Çözüm Merkezi'nden danışmanlık desteği alabilirsiniz.
Engelli sağlık kurulu raporu, ÖTV istisnası başvuru şartları ve ilgili süreçler hakkında doğru bilgilere ulaşmanız için durumunuzu mevzuat çerçevesinde değerlendirmenize yardımcı oluyoruz.
Online Çözüm Merkezi – Her Zaman Yanınızda
Resmî Kaynaklar
-
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu, madde 7/2
-
Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik, madde 16
-
4 Aralık 2024 tarihli ve 32742 sayılı Resmî Gazete
-
22 Nisan 2026 tarihli ve 33232 sayılı Resmî Gazete, 17 Seri No.lu ÖTV Tebliği
-
Gelir İdaresi Başkanlığı – Engelliler İçin Vergi Avantajları
-
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – Engelliler İçin Motorlu Taşıt Alımında Sunulan Hizmet ve Muafiyetler
Bilgilendirme notu: Bu yazı 30 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenlemeler dikkate alınarak hazırlanmıştır. Bireysel işlemlerde araç tescil kayıtları ve yetkili kurumların değerlendirmeleri esas alınmalıdır.

